​กรมควบคุมโรค เลือก “น่าน” นำร่องต้นแบบ One Health ผนึกกำลังดูแล “คน-สัตว์-สิ่งแวดล้อม” มุ่งยกระดับการจัดการโรคติดต่อและยุติปัญหาเอดส์ในพื้นที่

​จังหวัดน่าน – นายแพทย์ดิเรก ขำแป้น รองอธิบดีกรมควบคุมโรค ลงพื้นที่จังหวัดน่าน เพื่อขับเคลื่อนนโยบาย “สุขภาพหนึ่งเดียว” (One Health) อย่างเต็มรูปแบบ โดยเน้นการบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคติดต่อที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาวะของประชาชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน

​น่าน: พื้นที่ยุทธศาสตร์สุขภาพหนึ่งเดียว (One Health)

​นายแพทย์ดิเรก ขำแป้น เปิดเผยว่า กรมควบคุมโรคเล็งเห็นศักยภาพและความเข้มแข็งของเครือข่ายสาธารณสุขจังหวัดน่าน จึงคัดเลือกให้เป็นจังหวัดนำร่องในการขับเคลื่อนแนวคิด One Health ซึ่งเป็นการเชื่อมโยงสุขภาพคน สุขภาพสัตว์ และสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน เนื่องด้วยลักษณะภูมิประเทศและวิถีชีวิตของชาวน่านมีความใกล้ชิดกับธรรมชาติและภาคเกษตรกรรม

​เกาะติดสถานการณ์โรคติดต่อสำคัญในจังหวัดน่าน
​จากการติดตามเฝ้าระวัง ทีมสาธารณสุขจังหวัดน่านได้รายงานสถานการณ์โรคที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ ดังนี้:
​โรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน:

​โรคพิษสุนัขบ้า: มุ่งเน้นการฉีดวัคซีนในสัตว์และการให้ความรู้แก่เจ้าของสัตว์เลี้ยง เพื่อให้พื้นที่จังหวัดน่านปลอดภัยจากโรคนี้ 100% ในปี 2568 พบในสุนัขพิ้นที่ ต.ห้วยโก๋น อ.เฉลิมพระเกียรติ พื้นที่ติดต่อไทย-ลาว

​โรคไข้หูดับ ยังพบผู้ป่วยใน อ.แม่จริม จากการรับประทานหมูดิบหรือลาบเลือด สสจ.น่าน จึงเร่งรณรงค์ “กินสุก กินร้อน” และตรวจสอบมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์อย่างเข้มงวด พบมากในอำเภอเมืองน่าน และอำเภอภูเพียง ปี 2564 พบผู้ป่วยมากสุด 37 ราย  เสียชีวิต 3 ราย และปี 2568  พบผู้ป่วย 10 ราย รวมตั้งแต่ปี 2564-2568 พบผู้ป่วยในน่าน 70 ราย

​โรคไข้ฉี่หนู พบมากในช่วงฤดูฝนและฤดูกาลกสิกรรม กำชับให้เกษตรกรสวมใส่รองเท้าบูทและป้องกันตนเองเมื่อต้องลุยน้ำขัง

​โรคติดต่อจากแมลง:
​โรคไข้เลือดออก: เน้นมาตรการ 3 เก็บ (เก็บบ้าน เก็บขยะ เก็บน้ำ) เพื่อทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายในทุกชุมชนอย่างต่อเนื่อง

​การดำเนินงานด้านเอดส์ (HIV): ​จังหวัดน่านเดินหน้าตามแผนยุทธศาสตร์ “ยุติปัญหาเอดส์” โดยมุ่งเน้นการเข้าถึงการตรวจคัดกรองที่รวดเร็ว การรักษาด้วยยาต้านไวรัสอย่างครอบคลุม และการลดการตีตราในสังคม เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้ป่วย

​ความร่วมมือเพื่ออนาคต
​การขับเคลื่อนในครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงหน้าที่ของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเท่านั้น แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากปศุสัตว์จังหวัด กรมอุทยานฯ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และพี่น้องประชาชนชาวน่านทุกคน

​"เป้าหมายของเราคือการสร้างระบบที่สามารถรับมือกับโรคอุบัติใหม่และโรคอุบัติซ้ำได้อย่างรวดเร็ว เพื่อให้คนน่านมีสุขภาพดี และสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัย" — นายแพทย์ดิเรก ขำแป้น กล่าว

นอกจากนี้ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดน่านได้มี มาตรการเฝ้าระวังป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาด
ไข้กาฬหลังแอ่น ในเรือนจำจังหวัดน่าน  ​เนื่องจากเรือนจำมีความหนาแน่นของผู้ต้องขังสูง ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการแพร่กระจายของเชื้อผ่านทางละอองฝอย  ได้คัดกรองผู้ต้องขังทุกรายที่มีอาการไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง หรือมีผื่นเลือดออกตามตัว หากพบรายที่สงสัยจะทำการแยกกักตัว ทันที

​"วงรอบผู้สัมผัส": เมื่อพบผู้ป่วย 1 ราย จะดำเนินการให้ยาต้านจุลชีพเพื่อการป้องกัน  แก่ผู้สัมผัสใกล้ชิดและเพื่อนร่วมห้องขังทั้งหมดภายใน 24 ชั่วโมง เพื่อหยุดวงจรการแพร่เชื้อ
​ปรับปรุงสุขาภิบาลโรงนอน: 

เน้นการเพิ่มพื้นที่ระบายอากาศ ลดความแออัด และรณรงค์การสวมหน้ากากอนามัยในพื้นที่ปิด ประสานงานส่งต่อผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการรักษาของโรงพยาบาลน่านตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อลดอัตราการเสียชีวิต

​ส่วนป้องกันอุจจาระร่วงในโรงเรียนและ​สถานศึกษาและศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก มีมาตรการหลัก 3 ด้าน:
​มาตรการด้านสิ่งแวดล้อม:
​สะอาดทุกจุดสัมผัส: เช็ดทำความสะอาดของเล่นและลูกบิดประตู ปลูกฝังนิสัยการล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ แม่ครัวต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันและปรุงสุกใหม่เสมอ  "ใครป่วยให้พัก": หากพบเด็กมีอาการถ่ายเหลวหรืออาเจียน ให้แยกเด็กออกจากกลุ่มและแจ้งผู้ปกครองรับไปพบแพทย์ทันที เพื่อป้องกันการระบาดเป็นกลุ่มก้อน

ในการนี้ ได้ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือเรื่องการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน (Zoonosis) จังหวัดน่าน ภายใต้แนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียว (One Health) ระหว่าง 7 องค์กร ได้แก่ จังหวัดน่าน สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดน่าน สำนักงานปศุสัตว์จังหวัดน่าน สำนักงานท้องถิ่นจังหวัดน่าน องค์การบริหารส่วนจังหวัดน่าน สำนักงานเกษตรจังหวัดน่าน และสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดน่าน เพื่อบูรณาการการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ ทั้งด้านข้อมูล วิชาการ ทรัพยากร และการสร้างการรับรู้แก่ประชาชน